Hebben managers cijfers nodig?

Het is altijd leerzaam kennis te nemen van de visie en gezichtspunten van partij-ideologen of filosofen. In het NRC (van 19 mei jl.) stond een interessant interview met SP-ideoloog Ronald van Raak. Als het gaat over de marktwerking, zegt hij het volgende: “Weet je: hoe meer marktwerking je creëert, hoe meer bureaucratie je krijgt. Omdat managers cijfers nodig hebben. Ze hebben immers geen verstand van de zorg, het onderwijs, de politie…dus moeten ze statistieken hebben.”

Klinkt aannemelijk. Ik ga niet in op de vraag of managers verstand van zorg, onderwijs of politie (moeten) hebben of dat managers überhaupt nodig zijn. Maar wel op de vraag of managers statistieken moeten hebben. Want management informatie vormt juist een belangrijk deel van mijn dagelijks werk. Ik adviseer veel non-profit organisaties over de volgende vragen:

• Welke informatie is nodig (voor de verschillende lagen in de organisatie)?
• Hoe zorgen wij voor betrouwbare rapportages?
• Hoe kunnen de interne statistieken sneller beschikbaar komen?
• etc.

Als je dan leest dat de cijfers slechts nodig zijn, omdat managers geen verstand van zaken hebben, dan geeft dat reden tot overdenking. Het zou natuurlijk gek zijn als management informatie totaal nieuwe of onverwachte inzichten geeft. In cursussen licht ik wel toe dat ik ooit een directeur van een grote handelsonderneming vroeg op welke cijfers hij dagelijks stuurt. Hij gaf mij het antwoord: ‘Ik kijk naar de telefoon’. Na het zien van mijn verbaasde blik vervolgde hij: ‘Als er veel lichtjes branden van uitgaande telefoonverbindingen, dan gaat het goed. Als er weinig lichtjes branden, gaat het slecht’. Uiteraard geven de lichtjes maar een beperkt zicht op de werkelijkheid (misschien bellen de verkopers met hun vrouw of sluiten zij verlieslatende orders af), maar ik heb er wel twee dingen van geleerd:

1. Goede informatie kan snel en gemakkelijk beschikbaar zijn: Management Informatie Systeem Keep It Simple Stupid (MIS KISS).
2. Een overzichtelijke opzet van de organisatie (of organisatieonderdeel) leidt tot overzichtelijke management informatie.

Hoe zal de SP dan zelf sturen? Ik neem aan dat dit ook gebeurt op basis van cijfers. Men zal toch regelmatig de peilingen volgen, inzicht hebben in het aantal Kamervragen, de ingediende moties, e.d. Ik heb de jaarrekening 2011 van de SP er maar eens op nageslagen en ik werd bevestigd in mijn vermoedens. Ook de SP biedt inzicht in een groot aantal statistieken:

• aantal zetels in verschillende organen;
• aantal lokale afdelingen;
• aantal leden;
• aantal websites, opgevraagde pagina’s;
• aantal ontvangen e-mails;
• aantal fractiemedewerkers;
• enz., enz.

Daarnaast kent ook de SP-jaarrekening een gewone balans en resultatenrekening. Gelukkig maar: ook SP heeft dus management informatie nodig.

Ik interpreteer de uitspraak van Van Raak vooral vanuit de stelling die ik zelf ook regelmatig betrek: de informatie is er niet op gericht medewerkers te controleren, maar vooral om de relevante ontwikkelingen binnen de organisatie nog beter te kunnen volgen en hier adequaat op te kunnen reageren.

Peter Kasteleyn