De duurzame controller
Controllers zijn er in vele soorten en maten: de financial controller, de business controller, de project controller, de cost controller, de concern controller, de unit controller, de risk controller, de product controller. Er zijn controllers die vooral goed kunnen boekhouden (geen diskwalificatie) en er zijn controllers die helemaal niet kunnen boekhouden (ook geen diskwalificatie). Je hebt de spreadsheetspecialist of de kenner van consolidatieprogramma’s zoals Cognos of Hyperion. Sommige controllers gaan los op strategiematrixen met daarvan afgeleide kpí’s, anderen zijn meer de beleidsadviseur voor het management (en dan beperk ik mijn overzicht hier nog tot de controllers in bedrijven en organisaties en laat daarmee de controller van de computer of de Wii buiten beschouwing).
De term controller binnen bedrijven is niet beschermd en wordt daarom op verschillende manieren geïnterpreteerd. Algemeen aanvaard is dat de controller betrokken is bij het proces van planning en control binnen de organisatie. De controller beoordeelt de efficiëntie en effectiviteit van de activiteiten van de organisatie en adviseert de leiding van het bedrijf op het gebied van financiële en niet-financiële kentallen.
Naar mijn idee is er één controller die in de opsomming ontbreekt: de duurzame controller. De duurzame controller beoordeelt ook de efficiënte en effectiviteit van de activiteiten, maar dan ook op het gebied van people, planet en profit. Vragen waarmee de duurzame controller zich bezig houdt zijn:
- Worden bij investeringsanalyses de langjarige milieueffecten meegewogen?
- Kan via ‘value chain finance’ in plaats van via de bank gefinancierd worden?
- Is het productieproces ‘cradle to cradle’ ingericht?
- Wordt bij de kostprijsbepaling een integrale kostprijs berekend, inclusief de ecologische en maatschappelijke effecten?
- Kent het budget ruimte voor filantropische of maatschappelijke activiteiten?
- Neemt men bij in- en verkoopcontracten de effecten voor de gehele keten in beschouwing?
- Worden de belangen van alle stakeholders gediend (of slechts van de shareholder)?
- Bevatten rapportages over personeel maatschappelijke aspecten zoals diversiteit, gender en generatiemanagement?
- Worden bij risico-analyses ook maatschappelijke en milieurisico’s meegenomen?
- Bevat het rapportagedashboard nadrukkelijk duurzame kengetallen?
- Wordt naast een normale winst- en verliesrekening ook een integrale milieu winst- en verliesrekening opgesteld (waarbij de effecten van vervuiling e.d. worden meegenomen)?
- Hoe wordt de AO/IB ingericht om de betrouwbaarheid van duurzame kpi’s te borgen?
- Bevat de externe verslaglegging de belangrijkste elementen volgens het globale reporting initiative (GRI)?
De duurzame controller hoeft niet voor alle genoemde vragen de expert te zijn. De vraagstukken hebben wel allemaal te maken met planning & control, het inregelen van meetsystemen, het stellen van normen, de interne besturing en het meten van waarde(n). Thema’s die de kern vormen van het werk van de controller. De omslag naar de duurzame controller zal niet eenvoudig zijn. Veel van de conventies en waarden die de controller aanleert zullen op de helling moeten. Maar het is het waard. De duurzame controller heeft de toekomst!
Peter Kasteleyn